Mieszkańcy gminy Rymanów z niepokojem obserwują, jak z tygodnia na tydzień obniża się lustro wody w Zalewie Besko. Odsłonięte pasy dna, wysychające zatoki i cofająca się linia brzegowa to obraz, który stał się codziennością ostatnich miesięcy. Choć widok ten może niepokoić, warto przyjrzeć się twardym danym, które pokazują skalę zjawiska.
Co mówią najnowsze pomiary?
Według danych Wód Polskich z 22 września 2026 roku rzędna piętrzenia zbiornika wynosiła 322,68 m n.p.m. Pojemność zbiornika spadła do zaledwie 2,1 mln m³. Dopływ kształtował się na poziomie 0,5 m³/s, a odpływ 0,6 m³/s. Paradoksalnie, przy tak niskim stanie wody rezerwa powodziowa wzrosła do 176 procent – im mniej wody w zbiorniku, tym więcej miejsca na ewentualną falę wezbraniową.
Historia i funkcje zbiornika
Zalew Besko, nazywany także Jeziorem Sieniawskim, powstał w latach 1971–1978 na rzece Wisłok. Jego pojemność całkowita to około 13,21 mln m³, powierzchnia sięga 134 ha, a maksymalna głębokość 29,5 m. Zapora ma 38,2 m wysokości i 174 m długości, składa się z 14 sekcji, a jej korona wznosi się na 338,2 m n.p.m. Najniższe ujęcie wody zlokalizowano na rzędnej 316 m n.p.m.
Pierwotnie zapora miała stanąć dwa kilometry niżej, bliżej Beska, jednak niekorzystne warunki geologiczne wymusiły przeniesienie inwestycji w okolice Sieniawy. Od początku zbiornik pełnił funkcje gospodarcze: wyrównywał przepływy Wisłoka, zaopatrywał w wodę mieszkańców Krosna, Rymanowa i Sieniawy, chronił przed powodzią oraz produkował energię – wewnątrz zapory pracuje elektrownia wodna MEW o mocy 75 kW.
Naturalne wahania czy nowy trend?
Wahania poziomu wody w Zalewie Besko są zjawiskiem naturalnym. W pierwszych latach funkcjonowania sięgały nawet ponad 6 metrów w ciągu roku. Podobnie niskie stany notowano w 2019, 2024 i 2025 roku. Tegoroczna sytuacja wpisuje się więc w szerszy obraz zmieniających się warunków hydrologicznych, które coraz częściej oznaczają długotrwałe okresy bez opadów.
Działania Wód Polskich i modernizacja zapory
W sierpniu 2026 roku Wody Polskie zwróciły się do podmiotów korzystających z wody – energetyki i hodowli ryb – o ograniczenie lub zaprzestanie poboru. Dostawy wody pitnej dla Krosna pozostały zabezpieczone. We wrześniu odbyły się spotkania z przedstawicielami samorządów Rymanowa, Beska, Zarszyna, Haczowa, Iwonicza-Zdroju, Miejsca Piastowego i Krosna. Zapowiedziano opracowanie nowej instrukcji gospodarowania wodą oraz wystąpienie o nowe pozwolenie wodnoprawne, które ma zwiększyć rezerwę na potrzeby mieszkańców w okresie letnio-jesiennym.
Równolegle trwa modernizacja zapory, rozpoczęta w 2025 roku. Obejmuje uszczelnienie dylatacji, modernizację odwodnienia i falochronu, naprawy betonów oraz wymianę nawierzchni. Podczas prac ujawniono zły stan techniczny betonowego wspornika, na którym opiera się droga wojewódzka nr 889. Zakres robót rozszerzono, a dokumentację zaktualizowano w 2026 roku. Oferty na dokończenie remontu wpłynęły do 7 września 2026 roku, a termin ich związania upływa 6 października 2026 roku. W zamówieniu wskazano priorytet otwarcia jednej nitki drogi do końca tego roku.
Znaczenie dla regionu
Dla mieszkańców Rymanowa i okolic Zalew Besko to znacznie więcej niż sztuczny zbiornik – to część krajobrazu, miejsce wypoczynku i element systemu bezpieczeństwa wodnego całego regionu. Coraz większego znaczenia nabiera nie tylko ochrona przed powodzią, ale także zatrzymywanie wody na czas długotrwałych susz. Tegoroczna sytuacja może być sygnałem, że sposób gospodarowania tym zbiornikiem wymaga dostosowania do nowych realiów klimatycznych.
Źródło: Stowarzyszenie Nasz Rymanów
Fot. facebook.com
